पुस्तक क्र १०८ योगप्रवेश

 वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- १०८

पुस्तकाचे नाव - योगप्रवेश

लेखकाचे नाव - डॉ. विश्वास मंडलीक

प्रकाशन व आवृत्ती- योगचैतन्य प्रकाशन विभाग नाशिक

पृष्ठे संख्या– २२१

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ १५०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

१०८||पुस्तक परिचय

योग प्रवेश

डॉ. विश्वास मंडलिक

योग ही केवळ व्यायामपद्धती नव्हे, ती एक जीवनशैली आहे, अंतःकरणाच्या शुद्धीची वाटचाल आहे. या वाटचालीस प्रगल्भतेची दिशा देणारे, गूढतेच्या अंधारात ज्ञानाचा दिवा उजळणारे पुस्तक म्हणजेच "योग प्रवेश".

डॉ. विश्वास मंडलिक हे योगविज्ञानाच्या क्षेत्रातले ज्येष्ठ संशोधक, आचार्य आणि योगाचार्य. त्यांच्या अनुभवी लेखणीतून उतरलेलं हे पुस्तक म्हणजे योगसाधनेसाठी एक दीपस्तंभच. जणू ज्ञानगंगेचा अखंड झरा त्यांच्या लेखणीच्या प्रवाहातून वाचकांपर्यंत पोहोचतो.

अतिशय सुंदर असं लेखन या पुस्तकात मंडलिक सरांनी केलेला आहे. या पुस्तकाची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे आहेत. 

📖 पुस्तकाची वैशिष्ट्ये:

योगदर्शनाची उकल: पतंजलीच्या अष्टांगयोगाचे मूलभूत सूत्र, यम-नियमांपासून समाधीपर्यंतचा प्रवास त्यांनी अत्यंत सुगम, वैज्ञानिक आणि भावनिकतेने मांडला आहे.

तत्त्वज्ञानाची प्रगल्भता: योगाचे तात्त्विक व आध्यात्मिक आयाम त्यांनी इतक्या सहजतेने उलगडले आहेत की वाचक अज्ञाताच्या वाटेवरही निर्भयतेने पाऊल टाकतो.

एकूण 18 प्रकरणातून या पुस्तकात आपल्याला योग अभ्यासाची पूर्ण माहिती दिलेली आहे. योग विद्या धाम महाराष्ट्र या संस्थेचा परिचय पहिल्याच प्रकरणात देण्यात आलेला आहे. या संस्थेची स्थापना ही संस्था करत असलेले कार्य या संस्थेकडून घेण्यात येणारे विविध अभ्यासक्रम आणि कार्यक्रम यांची विविध माहिती पहिल्याच प्रकरणात आपल्याला दिलेली आहे.

या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेतच या पुस्तकाविषयी करंबेळकर यांनी विस्तृत माहिती दिली आहे. 

ते आपल्या प्रस्तावनेत सांगताना म्हणतात,

योग विद्या धामच्या 'योग प्रवेश' या योगाभ्यासाकरिता प्रामुख्याने योगासनांची माहिती देणारे हे पुस्तक लिहिण्याचे एक प्रयोजन, योग विद्या धामच्या कार्यवाहांनी भूमिकेत पृ. १७/१८ वर सांगितले आहे. योगासनांवरील इतर पुस्तकात पुष्कळ योगासनांची माहिती देण्याच्या धोरणामुळे प्रत्यक्ष उपयुक्त माहिती त्रोटक दिली जाते, त्यामुळे आसनादि योगप्रक्रिया त्या पुस्तकांवरून शिकू इच्छिणाऱ्यांच्या पदरी निराशाच येते अथवा तो चूक व प्रसंगी हानीकारक पध्दतीने त्या प्रक्रिया करतो. या पुस्तकात हा दोष टाळला आहे. थोड्याच आसनांची माहिती पण पुरेशा विस्ताराने व एकाच आसनाच्या अनेक अवस्थांच्या विपुल आकृती दाखवून दिल्याने पुस्तकावरूनच ती आसने शिकण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यासही ती बिनचूक शिकता येतील असा त्यांचा मानस असावा, व तो उद्देश बराच सफल झाला आहे असे म्हणण्यास प्रत्यवाय नाही. अर्थात ही योगासने गुरूजवळच करावी हा नेहेमीचा नियम त्यांना डावलायचा नाही, उलट तो स्पष्टपणे त्यांनी मांडलाही आहे.

मंडलिक सर या पुस्तक निर्मितीमधील प्रेरणा घेताना सांगतात की हे पुस्तक विद्यार्थ्याला काय हवे आहे हे लक्षात घेऊनच या पुस्तकात तपशीलवार माहिती दिलेली आहे योगाच्या अभ्यास टप्प्याटप्प्याने शिकण्याचा आहे त्यामुळे योगप्रवेश योग्य परिचय योग प्रवीण असे तीन भागात योगाच्या अभ्यासक्रमावून प्रत्येक भागाकरिता त्यांनी स्वतंत्र पुस्तक लिहिले जावे असे ठरले .अशाप्रकारे या पुस्तकातून त्यांनी योगप्रवेशाला सुरुवात केली आहे .

योग प्रवेश अभ्यासक्रमात पुरखालचालीन सूर्यनमस्कार योगासने प्राणायामाची पूर्वतयारी उपासना आणि योगाचा तात्विक अभ्यास यांच्या विषयी माहिती दिली आहे .

आहार नियंत्रण कसे करावे याचीही माहिती शेवटच्या प्रकरणात पुस्तकात खूप छान रित्या दिली आहे .योगशिक्षकाच्या शिक्षण क्रम आणि स्वाध्याय काय याची माहिती सरांनी पुस्तकात दिलेली आहे .मंडलिक सर योग शिक्षकांचेही करताना दिसतात .

डॉ. मंडलिक यांची भाषा ही ज्ञानाची दीपमाळ आहे, जिच्या प्रत्येक शब्दात आध्यात्मिक गंध आहे. ही भाषा न केवळ बौद्धिक समाधान देते, तर वाचकाच्या मनात शांतीची पालवी फुलवते.

"योग प्रवेश" हे पुस्तक म्हणजे एका साधकासाठी आत्मशोधाचा नकाशा आहे. आत्मजागृतीची वाट दाखवणारी, विवेक आणि वैराग्याच्या द्वारातून मोक्षाकडे नेणारी ही ग्रंथसंपदा आहे.

हे केवळ पुस्तक नाही – ही एक अंतर्मनातली यात्रा आहे, जिथे प्रत्येक पानावर ध्यान आहे, प्रत्येक ओळीत श्वास आहे आणि प्रत्येक संकल्पनेत आत्मबोधाचा झराच आहे.

या पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर मंडलिक सरांच्या कार्याचा थोडक्यात आढावा दिलेला आहे . श्री. विश्वास मंडलीक हे एक यशस्वी योग प्रचारक म्हणून संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहेत. योग विषयक अनेक पुस्तकांचे लिखाण आणि प्रकाशन त्यांनी केले आहे. महाराष्ट्रातच नव्हे, भारताबाहेर परदेशातही योग विद्या धामची स्थापना व त्यांचे संचालने, वाढत्या योग कार्याची धुरा वाहण्यासाठी सक्षम कार्यकर्त्यांची निर्मिती, नवनवीन कार्यकर्त्यांची भर टाकण्याची व्यवस्था, योग प्रचार आणि प्रसार यातील उद्बोधन आणि संकल्प अशा अनेक गोष्टी एकाच वेळी कुशलतेने हाताळणे हे त्यांचे वैशिष्टय आहे.

त्यांच्या आत्मविश्वास दुर्दम्य आहे. अल्प काळातच एका योग वर्गापासून ते योग विद्यापीठ स्थापनेपर्यंत त्यांनी मजल मारली आहे. योग कार्यातील त्यांची ही घोडदौड अव्याहतपणे चालू रहाणार आहे. योगा बरोबर निसर्गजीवन आणि निर्गोपचार यांची सांगड घालून नाशिक परिसरात आदर्श असे योग व निसर्गोपचार रुग्णालय सुरू केले आहे. बिहार स्कुल ऑफ योगाचे परमाचार्य परमहंस स्वामी निरंजनानंद सरस्वती यांनी श्री. विश्वास मंडलीक यांना ऋषि परंपरेची दीक्षा देऊन "ऋषि धर्मज्योती" असे नुतन नाव प्रदान केले.

मार्च २०१४ मध्ये वयाच्या सत्तराव्या वर्षी त्यांनी 'डॉक्टरेट' (विद्या वाचस्पती) पदवी मिळवून योग प्रचार कार्यात स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले आहे. संस्थेचा योग प्रवेश अभ्यासक्रम दूरशिक्षण तंत्रातून शिकविण्याच्या विषयावरच त्यांनी मोठे काम करून ही पदवी प्राप्त केली आहे. त्यामुळे सर्व योग शिक्षकांना योग प्रचाराचा वेगळा मार्ग दाखवून योग प्रचार कार्यात व्यस्त राहण्याची दिशा दाखविली आहे.

डॉक्टर मंडलीकांच्या या संशोधनामुळे योगप्रचार कार्याची गति वाढविली गेली आहे. एका महिन्यात एक योगप्रवेश वर्ग घेऊ शकणारा योग शिक्षक आता एका महिन्यात सात योग प्रवेश वर्ग घेऊ शकेल एवढी त्याची क्षमता या संशोधनामुळे वाढविली गेली आहे.

योग प्रवेशच्या वर्गाबरोबरच, योग प्रवीण व निसर्गोपचार प्रवेश हे दोन्ही अभ्यासक्रमही दूरशिक्षण तंत्रातून चालविले जात आहेत.

योग शाखाच्या प्रचार कार्याकरिता डॉ. मंडलीकांना २०१८ सालचा पंतप्रधान पुरस्कार प्राप्त झालेला आहे .

एवढ्या महान व्यक्तिमत्त्वाचे हे पुस्तक जागतिक योग दिनानिमित्त माझ्या हाती लागले आणि त्यांच्या कार्याचा या पुस्तकाचा मला परीचय झाला .

प्रत्येक योगाभ्यासकाने हे पुस्तक आपल्या संग्रहित ठेवावे . धन्यवाद .

ॐ असतो मा सद्गमय ।। तमसो मा ज्योतिर्गमय ।।

मृत्योर्मा अमृतम् गमय ।

सर्वेषाम् स्वस्ति र्भवतु । सर्वेषाम् शांति र्भवतु । सर्वेषाम् पूर्णम् भवतु । सर्वेषाम् मंगलम् भवतु । लोका समस्ता सुखिनो भवन्तु । नाहं कर्ता, हरिः कर्ता । हरिः कर्ता हि केवलम् ।। ॐ शांतिः शांतिः शांतिः।

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा