पुस्तक क्र १०९ आनंदयात्री डॉ बाबा आमटे

 वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- १०९

पुस्तकाचे नाव - आनंदयात्री डॉ. बाबा आमटे

लेखकाचे नाव - डॉ सोमनाथ शंकर रोडे

प्रकाशन व आवृत्ती-आदर्श विद्यार्थी प्रकाशन पुणे

पृष्ठे संख्या– १९२

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ १५०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

१०९||पुस्तक परिचय

आनंदयात्री

डॉ. बाबा आमटे

डॉ. सोमनाथ रोडे

"आनंदयात्री डॉ.बाबा आमटे" हे केवळ एक व्यक्तिमत्त्वाचं वर्णन नाही, तर एक युगाचा मंत्र आहे. कुष्ठरोग्यांसाठी त्यांनी 'आनंदवन' उभारलं, ते केवळ उपचारकेंद्र नव्हतं, तर एका नवजीवनाचा झरा होता. त्यांच्या जीवनयात्रेचा प्रत्येक टप्पा हा संघर्षाचा, समर्पणाचा आणि मानवतेच्या सेवा-संकल्पाचा आहे.

त्यांचा आत्मा जिथे गेला, तिथे नवा प्रकाश फाकला, माणसातला 'माणूस' जागा झाला .त्यांचं जीवन म्हणजे सहृदयतेचा महायज्ञ.

आनंदयात्री : डॉ.बाबा आमटे" या शीर्षकात एक सर्जनशील, प्रेरणादायी आणि अलंकारिक भाव सामावलेला आहे.

डॉ.सोमनाथ शंकर रोडे यांना भावलेले हे व्यक्तिमत्व त्यांनी त्यांच्या शब्दात आनंदयात्रीच्या रूपात या पुस्तकातून रेखाटलं आहे .

जगात अनेक थोर व्यक्तिमत्त्वे झाली, ज्यांनी समाजाच्या उन्नतीसाठी आपले जीवन समर्पित केले. पण काही माणसे अशी असतात, की त्यांच्या जीवनाचा प्रत्येक श्वास समाजासाठी वाहिलेला असतो. असेच एक महान व्यक्तिमत्त्व म्हणजे बाबा आमटे. त्यांच्या जीवनयात्रेला 'आनंदयात्रा' असे म्हणणे अतिशय समर्पक ठरते, कारण त्यांनी आयुष्यभर दुःखदीन, वंचित, उपेक्षितांच्या आयुष्यात आनंद फुलवण्याचा प्रयत्न केला.

बालपण व शिक्षण :

बाबा आमटे यांचा जन्म २६ डिसेंबर १९१४ रोजी महाराष्ट्रातील वर्धा जिल्ह्यात, समृद्ध घरात झाला. मूळ नाव मुरलीधर देवीदास आमटे. त्यांचे वडील ब्रिटिश सरकारमध्ये अधिकारी होते, त्यामुळे त्यांना लहानपणापासून सुखसोयी मिळाल्या. इंग्रजी शिक्षण घेत असतानाच त्यांच्या मनात समाजसेवेची बीजं रोवली गेली. कायद्याची पदवी घेऊन त्यांनी काही काळ वकिली केली. पण अंतःकरणातील सामाजिक जाणीव त्यांना या मार्गाने पुढे जाऊ देईना.

कुष्ठरोग्यांसाठी लढा :

बाबा आमटे यांचे जीवन पालटणारी घटना म्हणजे कुष्ठरोग्यांशी झालेली त्यांची पहिली भेट. एक दिवस रस्त्यावर एका कुजलेल्या अवस्थेतील कुष्ठरोग्याला पाहून सर्वजण बाजूला झाले, पण बाबा मात्र थांबले. मनात भीती असतानाही त्यांनी त्या रुग्णाला उचलले, त्याची सेवा केली. त्यानंतर त्यांनी कुष्ठरोगाच्या उपचारांची माहिती घेतली, स्वतःवर प्रयोग करून भीती दूर केली आणि पूर्णपणे कुष्ठरोग्यांच्या सेवेस वाहून घेतलं.

आनंदवनाची स्थापना :

१९४९ मध्ये चंद्रपूर जिल्ह्यातील हेमलकसा येथे त्यांनी 'आनंदवन' या संस्थेची स्थापना केली. हे फक्त एक उपचारकेंद्र नव्हते, तर एक नवे जीवन देणारे, स्वाभिमान जागवणारे संकल्पस्थान होते. येथे येणाऱ्या कुष्ठरोग्यांना केवळ औषध नव्हते, तर आत्मसन्मान, शिक्षण, रोजगार, आणि समाजात प्रतिष्ठेचे स्थान मिळाले. बाबा आमटे यांनी दाखवून दिले की, कुष्ठरोग्यांना फक्त सहानुभूती नको, तर संधी, आत्मनिर्भरता आणि माणूस म्हणून सन्मान मिळाला पाहिजे.

१९४९ साली बाबा आमटे यांनी कुष्ठरोग्यांसाठी एक वेगळं जग निर्माण करण्याचा निर्णय घेतला. समाजाकडून दूर लोटलेल्या, अपमानित आणि उपेक्षित कुष्ठरुग्णांना एक सन्मानाचं जीवन मिळावं, यासाठी त्यांनी चंद्रपूर जिल्ह्यातल्या जंगलातल्या एका ओसाड जागेत 'आनंदवन' सुरू केलं.

“ज्यांच्या शरीराला जगाने नाकारलं, त्यांचं मन उभं राहिलं पाहिजे, म्हणून आनंदवन उभं राहिलं.”

“ही जमीन नाही तर एक स्वप्न फुलवणारी माती आहे.”

पर्यावरण आणि अन्य लढे :

बाबा आमटे यांचे कार्य केवळ कुष्ठरोग्यांपुरते मर्यादित नव्हते. नर्मदा बचाव आंदोलन, पर्यावरण रक्षण, जंगलातील आदिवासींचे हक्क, जल-जमिनीच्या लढ्यातही त्यांनी सक्रिय भाग घेतला. "भारतमातेच्या भूमीचा बाजार होऊ देणार नाही" हा त्यांचा निर्धार होता.

पुरस्कार आणि सन्मान :

त्यांच्या कार्याची दखल घेत भारत सरकारसह अनेक संस्थांनी त्यांचा गौरव केला. त्यांना पद्मविभूषण, रामन मॅगसेसे पुरस्कार, टेम्पलटन पुरस्कार, गांधी शांतता पुरस्कार असे अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले.

बाबा आमटे म्हणजे केवळ एक नाव नाही, तर मानवतेचा आदर्श. त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन उपेक्षितांच्या सेवेसाठी अर्पण केले. त्यांनी माणसाला माणूस म्हणून जगायला शिकवलं. त्यांची आनंदयात्रा आजही अनेकांच्या आयुष्यात प्रेरणादायी प्रकाश झोत बनून मार्गदर्शन करत आहे.

"ज्यांच्या हृदयात माणुसकी असते,

त्यांच्या जीवनाची प्रत्येक पायरी ही 'आनंदयात्रा' ठरते!"

या पुस्तकात भारताचे महान समाजसुधारक, मानवतेचे खरे सेवक आणि कुष्ठरोग्यांच्या आयुष्यात नवजीवन फुंकणारे बाबा आमटे यांच्या जीवनाची, कार्याची आणि तत्त्वज्ञानाची संपूर्ण झलक साकारली आहे.

डॉ. सोमनाथ रोडे यांची भाषा प्रभावी, ओघवती आणि सुबोध आहे. त्यांची लेखनशैली वाचकाच्या मनाला भिडणारी, भावनिक आणि प्रेरणादायी आहे. हे पुस्तक विद्यार्थ्यांसाठी, समाजसेवकांसाठी, संशोधकांसाठी तसेच समाजकार्याचा अभ्यास करणाऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. आदर्श व्यक्तिमत्त्व समजून घेण्यासाठी आणि प्रेरणा घेण्यासाठी हे पुस्तक मार्गदर्शक ठरते.

"डॉक्टर बाबा आमटे" हे केवळ चरित्र नसून भारतीय समाजसेवेच्या इतिहासात एक तेजस्वी अध्याय आहे. डॉ. सोमनाथ शंकर रोडे यांनी अतिशय समर्पणाने साकारलेलं हे पुस्तक वाचकाच्या मनात परिवर्तन घडवण्याची क्षमता ठेवतं. बाबा आमटे यांचे कार्य व विचार आजही ताजे वाटावेत, इतकी प्रभावी रचना लेखकाने केली आहे. नक्की वाचा हे पुस्तक . धन्यवाद

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा