पुस्तक क्र १०४ व्यसनांशी एक हात

 वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- १०४

पुस्तकाचे नाव - व्यसनांशी दोन हात

लेखकाचे नाव - सिंधुताई दहिफळे

प्रकाशन  व आवृत्ती-काव्य मित्र प्रकाशन पुणे

पृष्ठे संख्या–  ४१

किंमत -- ₹ ५०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

१०४||पुस्तक परिचय

व्यसनांशी दोन हात

सिंधुताई दहिफळे

व्यसन म्हणजे एखाद्या गोष्टीची सतत आणि अनावश्यक गरज वाटणे, ती गोष्ट न मिळाल्यास अस्वस्थ वाटणे आणि ती सवय आपल्या शरीराला, मनाला, आणि समाजिक आयुष्याला हानीकारक ठरणे. व्यसन ही एक मानसिक, शारीरिक आणि सामाजिक सवय असते जी व्यक्तीच्या नियंत्रणाबाहेर जाते.

व्यसनाचे प्रकार:

दारूचे व्यसन

तंबाखू / गुटखा / सिगारेटचे व्यसन

मादक द्रव्यांचे (ड्रग्स) व्यसन

मोबाईल, सोशल मीडियाचे व्यसन

जुगार, सट्टा यासारख्या वाईट सवयींचे व्यसन

व्यसनाचे दुष्परिणाम:

शारीरिक: आरोग्य खराब होते, विविध आजार होतात.

मानसिक: चिडचिड, नैराश्य, आत्महत्येचे विचार

सामाजिक: कुटुंबात भांडणे, समाजात अपमान, नोकरी/शाळा गमावणे

व्यसन ही एक सवय नसून एक आजार आहे, जो योग्य उपचार, समुपदेशन, आणि आत्मबलाने दूर केला जाऊ शकतो.

व्यसन म्हणजे एखाद्या गोष्टीच्या अतिसेवनाची अशी सवय जी शरीर, मन आणि समाजजीवन यावर नकारात्मक परिणाम करते. यात तंबाखू, सिगारेट, दारू, ड्रग्स (अंमली पदार्थ), मोबाइल, सोशल मीडिया, जुगार, अशा अनेक गोष्टींचा समावेश होतो.

व्यसन का "आजार" मानले जाते?

मेंदूवर परिणाम: व्यसन मेंदूच्या डोपामिन प्रणालीवर परिणाम करते, त्यामुळे त्या गोष्टीकडे पुन्हा पुन्हा आकर्षण वाटते.

सहज सोडता येत नाही: व्यसन असलेल्या व्यक्तीला ते सोडणे कठीण जाते, अगदी इच्छा असूनही.

शारीरिक व मानसिक नुकसान: व्यसनामुळे हृदय, यकृत, फुफ्फुसे यांच्यावर ताण येतो; मानसिक तणाव, नैराश्य निर्माण होते.

सामाजिक परिणाम: कुटुंब, नातेसंबंध, नोकरी/शिक्षण यावर परिणाम होतो.

चिकित्सक उपचार आवश्यक: यासाठी वैद्यकीय व मानसोपचार उपचार आवश्यक असतात, जसे की इतर आजारांसाठी लागतात.

अशाच विविध व्यसनांशी कसा लढा द्यायचा हे या छानशा पुस्तकातून सिंधुताई आपणा सर्वांना माहिती सांगतात .शक्तिशाली आणि सामर्थ्यवान मन व्यसनमुक्त असते या शीर्षकाखाली पहिल्याच प्रकरणात त्यांनी खूप छान मार्गदर्शन केले आहे .यामध्ये त्या म्हणतात,

उकिरड्यावर जशी डुक्कर लोळतात तसेच काही व्यसनी माणसे शरीराचा आणि मनाचा तोल हरवून रस्त्यावर लोळत असतात. उकिरड्यावर लोळणाऱ्या डुकरांमध्ये आणि माणसांमध्ये फारसा फरक राहत नाही. माणसे व्यसने करतात तरी का ? काही जणांना भूतकाळातील आठवणींची गिधाडं छळत असतात त्यापासून सुटका करण्यासाठी व्यसनाला जवळ करतात, डोळ्यात कोजागिरीच्या चांदण्यासारखी स्वप्न साठवून ठेवावी आणि अचानक स्वप्नभंग होऊन काळ्याकुट्ट अमावस्येने जीवनाभोवती विळखा घालावा आणि त्यापासून सुटण्यासाठी हातात कुणीतरी मद्याचा प्याला घ्यावा. प्रेमभंगामुळे सुरीसारखं काळज कापत जावे आणि जखमी मन सतत सलत रहावं या मनाला शांत करण्यासाठी कुणी तरी ग्लास घेऊन तो गळ्याखाली रिकामा करावा. दुःखाचे, निराशेचे, वेदनेचे ढग दाटून यावेत त्यावेळी कुणीतरी या साखळदंडातून सुटण्यासाठी व्यसनाच्या आहारी जावे. व्यसन करण्यासाठी व्यसनी माणसे फक्त कारण शोधत असतात. धडपडीतून जीवनाचा मार्ग शोधून जी माणसे वाट शोधून गरूडभरारी घेतात ती माणसे प्रयत्नवादी असतात. प्रयत्नवादी माणसे व्यसनापासून दूर राहतात आणि व्यसनी माणसे कुजलेले मांस खाणाऱ्या गिधाडाप्रमाणे दुःखाला चिटकून बसतात.

व्यसनाविषयी किती परखड मत त्यांनी या पुस्तकातून मांडल आहे .खरंतर हे व्यसन आपल्या स्वतःचे तर आयुष्य उध्वस्त करतच पण आपल्याबरोबर आपल्या जिवलग आणि कुटुंबाचेही आयुष्य उध्वस्त करून टाकतं .या पुस्तकात त्यांनी विविध अकरा प्रकरणातून या व्यसनाविषयी खूप छान मोलाचे मार्गदर्शन केले आहे .

१. शक्तीशाली आणि सामर्थ्यवान मन व्यसनमुक्त असते

२. कडूलिंबाची झाडं कमी झालीत पण व्यसनामुळे नात्यात कडूपणा वाढला आहे

३. सुख नाही जीवा तर इस्टेटीला आग लावा

४. बेकायदा दारू जप्तीसाठी ग्रामसुरक्षा दलाला अधिकार मिळाले पाहिजेत

५. व्यसनमुक्त समाजरचनेचा प्रचार शिक्षणातून झाला पाहिजे

६. व्यसनमुक्त भारतासाठी आपले योगदान

७. व्यसनी असलेली श्रीमंत माणसे विचाराने दरिद्रीच असतात

८. संहारक अस्त्र- मादकद्रव्य हशीश, कोकन, ब्राऊन शुगर

९. संविधानाचे कलम ४७ वे व्यसनमुक्तीसाठीच

१०. व्यसनी मनुष्य प्रथम स्वतःच्या नजरेतून उतरतो नंतर समाजाच्या

११. आदर्श जीवनमूल्ये नैतिमूल्ये समाजात रूजली पाहिजेत .

या प्रकरणांच्या शीर्षकावरूनच या पुस्तकाची माहिती आपल्याला कळून आली असेल .एका महिलेने व्यसनाविषयी लिहिणं खरंच खूप कौतुकाची गोष्ट आहे .व्यसनाशी दोन हात या पुस्तकातून येणारी पिढी व्यसनातून मुक्त झाली पाहिजे यासाठी लेखिका प्रयत्न करताना दिसून येते .प्रत्येकाने हे पुस्तक वाचलेच पाहिजे इतकं हे पुस्तक सुंदर आहे .व्यसन हे चांगल्या गोष्टीचा असलं पाहिजे पण वाईट व्यसन ते आपल्यातला चांगुलपणा कधी घालवून टाकतो हे समजतही नाही .म्हणून व्यसन चांगले करा ज्याने आपल्या जीवनाचा उद्धार आणि उत्कर्ष झाला पाहिजे . तरुणांसाठी खास . तुमच्या डोळ्यांत चमक आहे, स्वप्न आहेत, जिंकायची जिद्द आहे... मग का बरं या क्षणिक नशांना आयुष्याची दिशा ठरवू देता?

व्यसन हे पहिल्या वेळी आकर्षक वाटतं, पण त्याच्यात एक अशी विळख्याची ताकद असते जी हळूहळू माणसाला स्वतःपासून दूर नेत जाते. शरीर, मन, कुटुंब, करिअर – सगळं काही गमावण्याची सुरुवात ही फक्त एक सिगारेट, एक पेग, एक गोळी यापासून होते.

आज ज्याचं तुम्ही "टाईमपास" म्हणता, उद्या तेच तुमच्या स्वतःच्या आयुष्याचा पास आऊट होण्याचं कारण ठरू शकतं.

जगाला बदलायचं स्वप्न बघा, पण आधी स्वतःला वाईट सवयींपासून बदलायला शिका.

एकदाच ठरवा – "मी व्यसनमुक्त जीवन जगणार!" आणि त्यावर ठाम रहा.

सिंधुताईंच्या या लेखन प्रवासाला खूप खूप शुभेच्छा .खूप छान पुस्तक आपण लिहिलं आहे .हे पुस्तक वाचून अनेक जण व्यसनापासून दूर राहतील हे मात्र खरं .वाचा हे पुस्तक नक्की !धन्यवाद🙏

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा