पुस्तक क्र ६६ औषध दर्शन

 

वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- ६६

पुस्तकाचे नाव - औषध दर्शन

लेखकाचे नाव -  आचार्य बालकृष्ण

प्रकाशन  व आवृत्ती-   दिव्य प्रकाशन हरिद्वार

पृष्ठे संख्या–  ९०

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ ३०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

६ ६||पुस्तक परिचय

औषध दर्शन

आचार्य बालकृष्ण

औषधदर्शन" हे पुस्तक आचार्य बालकृष्ण यांनी लिहिलेले असून, हे एक अत्यंत उपयुक्त व माहितीपूर्ण आयुर्वेदीय ग्रंथ आहे. या पुस्तकामध्ये भारतात आढळणाऱ्या ५०० हून अधिक औषधी वनस्पतींचे सविस्तर वर्णन करण्यात आले आहे. प्रत्येक वनस्पतीसाठी तिचे संस्कृत, हिंदी, इंग्रजी, व वैज्ञानिक नाव, तसेच तिचे औषधी गुणधर्म, उपयोगाची पद्धत, व उपयोगी आजार याचे तपशीलवार विवेचन आहे.

महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्ये:

हजारो वर्षांपासून वापरात असलेल्या पारंपरिक औषधी वनस्पतींचे शास्त्रीय पद्धतीने वर्गीकरण

रंगीत चित्रांसह वनस्पतीची ओळख

सामान्य लोक, आयुर्वेदाचे विद्यार्थी आणि संशोधक यांच्यासाठी उपयुक्त

घरगुती उपायांसाठी उपयुक्त माहिती

रोगानुसार औषधींची यादी

पुस्तकाचा उद्देश:

भारतीय आयुर्वेदाची पारंपरिक समृद्धता जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवणे व औषधी वनस्पतींचे शास्त्रशुद्ध ज्ञान सहजपणे उपलब्ध करून देणे हा या ग्रंथाचा मुख्य उद्देश आहे.

साधा सर्दी खोकला झाला तर त्यावर कोणकोणते उपचार करावेत याची पुस्तकात दिलेली माहिती मी थोडक्यात देते .

सर्दी आणि खोकल्यासाठी उपयोगी औषधी वनस्पती (औषधदर्शन नुसार):

(सूचना: ही माहिती आयुर्वेदीय ग्रंथावर आधारित आहे. वैद्यांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)

1. तुलसी (Ocimum sanctum)

संस्कृत नाव: तुलसी

हिंदी नाव: तुलसी

गुणधर्म:

उष्ण व कडवट स्वाद

प्रतिकारशक्ती वाढवते

जंतुनाशक, ताप उतरवणारी

उपयोग:

तुलसीचे पानांचे काढा सर्दी, खोकला, घशात खवखव यासाठी उपयोगी

मधासोबत चावून खाल्ल्यास श्वसनमार्ग स्वच्छ होतो

2. आद्रक (Zingiber officinale)

संस्कृत नाव: शुण्ठी (कोरडे आले)

हिंदी नाव: अद्रक

गुणधर्म:

पचन सुधारते

कफ हरते

उष्ण व वेदनाहारक

उपयोग:

आले + मध: सकाळी एक चमचा खाल्ल्यास खोकला कमी होतो

आले टाकून तयार केलेला चहा सर्दीवर लाभदायक

3. मुलेठी (Glycyrrhiza glabra)

संस्कृत नाव: यष्टिमधु

हिंदी नाव: मुलैठी

गुणधर्म:

गोड चव

घसा मोकळा करणारी

दाहशामक व कफनाशक

उपयोग:

तोंडात थोडीशी मुलैठी धरून चघळल्यास घसा साफ होतो

काढ्यात वापर केल्यास खोकला कमी होतो

4. पिप्पली (Long pepper - Piper longum)

संस्कृत नाव: पिप्पली

गुणधर्म:

कफ व वातनाशक

उष्ण गुणधर्म

श्वसनसंस्थेचे विकार कमी करणारी

उपयोग:

मधात पिप्पली पूड मिसळून खाल्ल्यास जुना खोकला कमी होतो

घरगुती उपाय (औषधदर्शनात उल्लेख):

तुळशी + आले + मिरे + लवंग यांचा काढा

दिवसभर दोनदा घ्या

सर्दी, खोकला, अंगदुखीवर उपयोगी

कोरोना काळात  घरचे डॉक्टर झालेले हे पुस्तक म्हणजे औषध दर्शन याचा वापर आणि वाचन करून अनेक रोगांवर औषध उपचार घरच्या घरी आम्ही करून पाहिले आणि त्याचे फरकही पाहिला कारण कोरोनामध्ये बाहेर पडणे मुश्किल झालं होतं त्यावेळेस अगदी या पुस्तकाचं पारायण केलं होतं. रामदेव बाबांचे निकटवर्ती असलेले आचार्य बाळकृष्ण यांचे हे पुस्तक अतिशय सुंदर आहे. आयुर्वेदिक औषधांची माहिती यामध्ये दिलेली आहे. प्रत्येक रोगावर त्यांनी योग्य असेल नैसर्गिक आयुर्वेदिक उपचार या पुस्तकात दिलेले आहेत. घरचा डॉक्टर म्हणून प्रत्येकाच्या संग्रही हे पुस्तक हवच असं मला वाटतं.

तेव्हा सगळ्यांनी हे पुस्तक संग्रही ठेवायला काहीच हरकत नाही आणि यातील रोगांवर औषध उपचार करायलाही काही हरकत नाही .पण रोगांची तीव्रता पाहून मात्र याचे औषध उपचार ठरवावे .मी खूप छान म्हणून हे पुस्तक खूपच छान आहे .कला नावही खूप छान दिलेल आहे .औषध दर्शन असं समर्पक नाव या पुस्तकाला आचार्य बाळकृष्ण यांनी दिलेले आहे .नक्की वाचा .धन्यवाद .

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा