पुस्तक क्र १६० अंतर्नाद

 

वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- १६०

पुस्तकाचे नाव - अंतर्नाद

लेखकाचे नाव - अश्विनी कोठावळे

प्रकाशन व आवृत्ती- प्रभा प्रकाशन सिंधुदुर्ग

पृष्ठे संख्या– ७०

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ १५०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

१ ६० |पुस्तक परिचय

अंतर्नाद

अश्विनी कोठावळे

अश्विनी कोठावळे लिखित ‘अंतर्नाद’ हा कवितासंग्रह म्हणजे मनाच्या खोल कप्प्यांत उमटणाऱ्या सूक्ष्म भावना, समाजजीवनातील वास्तव, स्त्री-अस्तित्वाचे प्रश्न, नातेसंबंधांची वीण आणि जीवनाच्या प्रवाहातील संघर्ष आनंद यांचा काव्यमय आलेख आहे. या संग्रहातील एकूण ५१ कविता वाचकाला अंतर्मुख करताना जीवनाकडे नव्या जाणिवेने पाहायला शिकवतात.

अश्विनी माझी शब्दकाव्य मैत्रिण . मैत्रीचे बंध कसे कुठे जुळतील हे सांगता येत नाही. अशीच आमची अलौकीक मैत्री . ९९ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात तिच्या शब्दांचा अलौकीक ठेवा तिने माझ्या पदरात टाकला. मला आवडणारे माझं काव्य माझ्या नकळत माझ्या भेटी आले . तिचा अंतर्नाद माझ्या हृदयाला ही हेलावून गेला . त्यातून उमटलेले काही तरंग माझ्या शब्दात.

कवितेचं जगणं व्हावं अन्

जगण्याची कविता व्हावी .

आपल्या पहिल्याच कवितेत किती सुंदर या काव्यओळी त्यांनी लिहिलेल्या आहेत . म्हणूनच 

‘जगणं’ या कवितेतून कवयित्री जीवनाचा खरा अर्थ उलगडते. संघर्षातून घडणारी माणूसपणाची जाणीव, आशा आणि अपयश यांचे सुंदर दर्शन येथे घडते. ‘मनःपटल’ ही कविता मानवी मनातील आठवणींचे, वेदनांचे आणि स्वप्नांचे प्रतिबिंब आहे. तर ‘बाईपण’ आणि ‘अस्तित्व’ या कविता स्त्रीच्या जगण्यातील संघर्ष, तिचे स्वातंत्र्य, समाजाने घालून दिलेल्या चौकटी आणि त्यातून बाहेर पडण्याची धडपड प्रभावीपणे मांडतात.

‘वलय’, ‘शब्दमल्हार’ आणि ‘उन्हाच्या नोंदी’ या कविता भावनांच्या विविध छटा दाखवतात. शब्दांचे सूर जणू संगीतात मिसळावेत तसे वाहतात. ‘बाजारभाव’ ही कविता समाजातील मूल्यांची होणारी घसरण, माणुसकीचा व्यवहारात बदललेला अर्थ यावर तीव्र भाष्य करते. ‘यक्ष प्रश्न’ मानवी आयुष्यातील अनुत्तरित प्रश्नांना स्पर्श करते, तर ‘शब्दांच्या पाती’ भावनांच्या धारदार वास्तवाचे दर्शन घडवते.

‘वावटळ’ आणि ‘दान’ या कविता जीवनातील उलथापालथी आणि माणुसकीच्या संवेदनशीलतेवर प्रकाश टाकतात. ‘ती मुक्त झाली आहे’ ही कविता स्त्रीस्वातंत्र्याचा विजयघोष आहे, तर ‘वीण नात्यांची’ नातेसंबंधातील प्रेम, समजूतदारपणा आणि त्यातील गुंतागुंत दाखवते. ‘गणित’ या कवितेत जीवनाच्या हिशेबांची उपमा देत भावनिक ताळेबंद मांडला आहे.

‘शब्दसखी’ ही कविता शब्दांशी असलेल्या मैत्रीचे प्रतीक आहे. ‘बाप माणूस’ मध्ये वडिलांच्या कष्टाळू, आधार देणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वाचे हृदयस्पर्शी चित्रण आहे. ‘स्वप्नांतला गाव’ वाचकाला बालपणाच्या आठवणीत घेऊन जातो, तर ‘स्वयंसिद्ध’ स्त्रीच्या आत्मनिर्भरतेचे घोषवाक्य बनते.

‘पण..ती’, ‘बालपण’ आणि ‘जागर स्त्री तत्त्वाचा’ या कविता स्त्रीमनाचे विविध पैलू उलगडतात. ‘प्रभा’ आणि ‘ती.. ला’ भावनांच्या सूक्ष्म छटा व्यक्त करतात. ‘सीमोल्लंघन’ ही कविता बंधनांच्या पलीकडे जाण्याची प्रेरणा देते, तर ‘समुद्रतळाशी’ खोल भावनांचे प्रतीकात्मक दर्शन घडवते.

‘सूर्योदय’ आशेचा, नव्या सुरुवातीचा संदेश देतो. ‘बंध मैत्रीचे’ मैत्रीतील निखळ प्रेम अधोरेखित करते, तर ‘विश्वास’ मानवी नात्यांचा कणा ठरतो. ‘पाणी’ ही कविता जीवनाचा मूलभूत आधार आणि त्याचे प्रतीकात्मक महत्त्व सांगते. ‘फिनिक्स’ राखेतून उभारी घेणाऱ्या जीवनशक्तीचे प्रभावी रूपक आहे.

‘क्षण’ आपल्याला वर्तमानात जगण्याची जाणीव करून देते. ‘आई’ ही कविता मातृत्वाच्या त्यागमय, प्रेमळ रूपाचे हृदयस्पर्शी दर्शन घडवते. ‘साहित्यकृती’ लेखनप्रक्रियेचा आत्मिक अनुभव मांडते. ‘पाऊस’ भावना, आठवणी आणि नवजीवनाचे प्रतीक बनतो.

‘सांगड जुन्या नव्याची’ परंपरा आणि आधुनिकतेचा सुंदर समन्वय दाखवते. ‘स्वावलंबन’ आत्मविश्वासाचे बळ देणारी कविता आहे. ‘आनंदाची हीच तृप्ती’ जीवनातील छोट्या छोट्या क्षणांत दडलेल्या समाधानाची जाणीव करून देते. ‘कवितेच्या जगात’ लेखिकेचा भावविश्वाशी असलेला जिव्हाळा दर्शवते.

‘पाठबळ’ संघर्षात आधार देणाऱ्या माणसांचे महत्त्व अधोरेखित करते. ‘शिवार’ ग्रामीण जीवनातील निसर्गसौंदर्य आणि कष्टकरी जीवनाचे वास्तव उलगडते. ‘आयुष्य’ ही कविता संपूर्ण संग्रहाचा गाभा वाटावा अशी आहे .चढ-उतार, संघर्ष, आशा आणि स्वीकार यांचे दर्शन घडवणारी.

‘आकृतिबंध’ जीवनाच्या विविध रूपरेषांचे कलात्मक चित्रण करते, तर ‘पारख’ माणसांची खरी ओळख कशी करावी याचे सूचक मार्गदर्शन करते. ‘ओजस्विता’ स्त्रीशक्तीचा गौरव करते. ‘शिकस्त’ अपयशातून उभे राहण्याची ताकद दाखवते. ‘प्रवाह’ जीवनाच्या अखंड वाहणाऱ्या गतीचे रूपक आहे.

‘वसा’ मूल्यांची पुढील पिढीकडे होणारी सुपूर्तता सांगते. ‘कविता’ ही कवितेच्याच आत्म्याशी संवाद साधते. ‘दारी रंगल्या सावल्या’ आठवणींच्या हलक्या छायांचे चित्र उभे करते. आणि शेवटी ‘बकुळ बहावा’ या कवितेत निसर्ग, सुगंध आणि भावनांचा सुंदर संगम दिसतो.

‘अंतर्नाद’ हा केवळ कवितासंग्रह नसून तो जीवनाचा अनुभवविश्व आहे. यातील भाषा सोपी, प्रवाही आणि भावनांनी ओथंबलेली आहे. प्रत्येक कविता वाचकाच्या मनात खोलवर रुजते आणि विचारांना चालना देते. स्त्री-अनुभवांचा ठळक सूर असला तरी त्यात मानवी भावविश्वाची सार्वत्रिकता आहे. प्रेम, वेदना, संघर्ष, आशा, नाती आणि स्वप्ने यांचे सुंदर मिश्रण म्हणजे ‘अंतर्नाद’.

हा संग्रह वाचताना वाचक कधी अंतर्मुख होतो, कधी भावुक होतो, तर कधी नव्या उमेदीने भरून येतो. अश्विनी कोठावळे यांची काव्यदृष्टी संवेदनशील असून वास्तवाशी घट्ट जोडलेली आहे. त्यामुळे ‘अंतर्नाद’ हा संग्रह मराठी काव्यविश्वात एक महत्त्वपूर्ण आणि हृदयाला स्पर्श करणारी भर घालणारा ठरतो. अशा माझ्या मैत्रिणीस तिच्या लेखणीस लक्ष लक्ष शुभेच्छा.

शेवटी त्यांच्याच कवितेतून असे वाटते ,

सुख दुःखाचे सोबती 

असावे मित्र मैत्रिणी

 रक्त नात्यांपलीकडचे 

बंध जपावे मनोमनी .

धन्यवाद.

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा