पुस्तक क्र. १२७ हरवलेलं मन

 वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- १२ ७

पुस्तकाचे नाव - हरवलेलं मनं

लेखकाचे नाव - बालाजी नायकवडी

प्रकाशन व आवृत्ती- ज्ञानसंवर्धन प्रकाशन कोल्हापूर

पृष्ठे संख्या– ८८

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ १००

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

१२ ७||पुस्तक परिचय

हरवलेलं मनं

बालाजी नायकवडी

जीवनाच्या क्षणभंगुर वाटेत

 मिळतंच असं कोणीतरी 

विस्कटलेलं मन आपलं 

आधाराने सावरणारं कुठेतरी

“हरवलेलं मन” हा कवी बालाजी बिभीषण नायकवडी यांचा अत्यंत हृदयस्पर्शी कवितासंग्रह आहे. या संग्रहात जीवनातील प्रत्येक पैलूला स्पर्श करणारे भावविश्व आपल्याला अनुभवायला मिळते.

श्रीगणरायाच्या भक्तीतून उमटलेली ओंजळभर प्रार्थना, आईच्या मायेने भारावलेला शब्दगंध, शाळेच्या आठवणींनी डोळ्यांत आणलेला गोड दरवळ, तर कधी दुष्काळाच्या वेदनेतून प्रकट झालेली ओलाव्याची आस – अशा विविध भावछटांनी हा संग्रह समृद्ध झाला आहे.

कवी बालाजी बिभीषण नायकवडी यांचा “हरवलेलं मन” हा कवितासंग्रह म्हणजे ग्रामीण संवेदना, सामाजिक जाणिवा आणि वैयक्तिक भावविश्व यांचं एक सुंदर मिश्रण आहे.

कवीची भाषा साधी, सरळ आणि मनाला भिडणारी आहे. अलंकारांचा आडपडदा न लावता त्यांनी जीवनातील अनुभव थेट मांडले आहेत. त्यामुळे वाचकांना प्रत्येक कविता आपल्याच घराची, गावची किंवा आयुष्याची वाटते.

कवी बालाजी नायकवडी यांचा “हरवलेलं मन” हा संग्रह ग्रामीण-नगरकालीन अनुभव, कुटुंबव्यवहार, निसर्ग, सामाजिक जाणिवा आणि अध्यात्म यांचा संतुलित ताळमेळ साधतो. कवी प्राथमिक शिक्षक असल्याने त्यांच्या कवितांना बालदृष्टीची निरागसता, उपदेशाऐवजी समजुतीचा साक्षेप, आणि रोजच्या आयुष्यातून येणारे सूक्ष्म निरीक्षण यांची खास छाप लाभते. शब्द सरळ असले तरी त्यामागची संवेदना घन आहे—म्हणून कविता वाचकाला थेट भिडतात.

श्री गणराया”*मध्ये लोकविश्वासांबरोबर वैयक्तिक आशा-आकांक्षा मिसळतात. प्रार्थना ही केवळ विनंती न राहता धीर देणारी सामूहिक ऊर्मी होते.

आई”, “नाती”, “बंध राखीचे”, “नवराबायको”*मधून स्नेह, जबाबदारी व ताणतणावांचे वास्तववादी चित्रन येते—गोडवे करण्यापेक्षा संबंधांची नाजूक गतिशीलता टिपली जाते.

शाळेची आठवण” सारख्या कवितांत शाळा म्हणजे फक्त इमारत नाही; ती आठवणी, मूल्ये, खेळ, चूक-सुधार यांचा जिवंत पट आहे. बालमन समजून घेणारा शिक्षक-कवी भाषेत उपदेश टाळून कथा-रस निर्माण करतो.

दुष्काळ”*मध्ये केवळ पाण्याची टंचाई नाही, तर मानवी नात्यांतील कोरडेपणाचाही सूचक संदर्भ आहे. “बिऱ्हाड” स्थलांतरित आयुष्याची असुरक्षितता दाखवते. “चांदणं”, “सागरलाटा” निसर्गप्रतिमांतून आश्वासक प्रकाश व अस्थिर जीवनलय उलगडते.

“महाराष्ट्र माझा”*मध्ये भूमीशी असलेला अभिमान आणि श्रमशीलतेचा गौरव प्रकर्षाने उमटतो; “एक मुलगी असावी” संवेदनशील, आत्मीय आणि समतोल स्त्रीदृष्टी मांडते.

कवीची भाषा बोलकी, सुलभ आणि लयबद्ध आहे. मुक्तछंद प्रधान; तरी ओवीधाट लय, साद घालणारे पुनरुक्ती-अनुप्रास, आणि दैनंदिन बोलचालीतील वाक्यरचना कवितांना नैसर्गिक प्रवाह देतात.

कविता वैयक्तिक आठवणींपासून सुरू होऊन सामूहिक स्मृती आणि नैतिक जाण यांपर्यंत पोचतात. दुष्काळ/बिऱ्हाडमधील सामाजिक वास्तवाला भावुकतेचा आव आणला जात नाही; तर प्रश्न विचारणारी, आत्मपरीक्षणाला प्रवृत्त करणारी भाषा वापरली जाते. एक मुलगी असावीमध्ये ‘करुणा’ आणि ‘स्वायत्तता’ यांचा समतोल साधून उपदेशात्मक सूर टाळला आहे.

“हरवलेलं मन” हे मनातल्या हरवलेल्या, पण सतत साद देणाऱ्या भावस्वरांचे संकलन आहे. प्राथमिक शिक्षक-कवीची नजाकत—समजुतीची, संयमाची आणि जिव्हाळ्याची—या संग्रहाला वेगळं उबदारपण देते. कुटुंब, नाती, निसर्ग आणि समाज यांचा असा मनोगर्भ आणि वाचनयोग्य संवाद शोधणाऱ्या वाचकांसाठी हा संग्रह जरूरीचा ठरतो.

हरवलेलं मन” मध्ये बालाजी बिभीषण नायकवडी रोजच्या जगण्यातले हसू-ओलावा-आसवे टिपतात. आईची माया, शाळेचं ऊनसावली, दुष्काळाची तडफड, राखीचा नातेस्नेह, नवराबायकोचे कुजबुज, आणि “महाराष्ट्र माझा”चा श्रमअभिमान—सगळं इथे आहे. 

न्याय, समता, बंधुता, स्वातंत्र्य

 ही बीजे माणसात रुजवून

 शिक्षणाची इथे ज्योत पेटवली 

अशा शाहू, फुले, आंबेडकर 

यांचा महाराष्ट्र माझा

संतांची भूमी, कुस्तीची दंगल

 देवीची शक्ती, गणेशाचे अष्टक 

इथल्या मातीतच आपुलकीचा ठेवा असा विविध गुणांचा महाराष्ट्र माझा.

प्राथमिक शिक्षकाच्या संवेदनशील नजरेतून उमटलेली ही साधी पण मनावर दीर्घकाळ ठाण मांडणारी काव्ययात्रा, वाचकाला स्वतःकडे परत नेते.

नक्की वाचा . सरांच्या लेखन प्रवासास खूप शुभेच्छा .

धन्यवाद .

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा