पुस्तक क्र ८९ शिकणारी शाळा

 वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- ८९

पुस्तकाचे नाव - शिकणारी शाळा

लेखकाचे नाव - संपादक वैशाली रोडे

प्रकाशन व आवृत्ती- ग्रंथाली प्रकाशन पुणे

पृष्ठे संख्या– २६४

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ ३००

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

८९||पुस्तक परिचय

शिकणारी शाळा

बालरंग

संपादन वैशाली रोडे

शिकणारी शाळा बालरंग" हे पुस्तक डोसीबाई जीजीभॉय बालविहार या नावाजलेल्या बालशिक्षण संस्थेच्या अनुभवांवर आधारित असून बालकेंद्रित शिक्षणाची एक उत्कृष्ट दिशा दाखवणारे दस्तऐवजीकरण आहे. वैशाली रोडे यांनी संपादित केलेले हे पुस्तक बालशिक्षणातील सर्जनशीलता, प्रयोगशीलता आणि अभ्यासू दृष्टीकोन यांचे मूर्त स्वरूप आहे.

🔹 पुस्तकाची प्रमुख वैशिष्ट्ये:

शिकणारी शाळा – एक संकल्पना:

पुस्तकात "शिकणारी शाळा" ही संकल्पना फक्त शिक्षक नव्हे तर संपूर्ण शाळा व्यवस्था शिकण्याच्या प्रक्रियेत सहभागी असावी असा दृष्टिकोन मांडला आहे. विद्यार्थ्यांबरोबरच शिक्षक, पालक आणि व्यवस्थापन हेही शिकणाऱ्या प्रवासात आहेत, हे ठळकपणे अधोरेखित केले आहे.

बालरंग – अनुभवांची रंगत:

पुस्तकाचे नावच "बालरंग" असल्यामुळे त्यात मुलांच्या दृष्टिकोनातून, त्यांच्या भाषेत, त्यांच्या कलानुभवातून शिकण्याचा मार्ग उलगडला आहे. यात चित्रकला, नाट्य, कथा, खेळ, निसर्गाशी संवाद आदी गोष्टींतून ज्ञानसंपादन कसे घडते हे सांगितले आहे.

शिक्षकांची भूमिका:

शिक्षक केवळ माहिती देणारे नसून, शिकण्यासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करणारे, मार्गदर्शक व सृजनशील सहप्रवासी असावेत, असा दृष्टिकोन येथे मांडला आहे. अध्यापनाच्या पारंपरिक चौकटी मोडून अधिक समृद्ध, संवेदनशील शिक्षणप्रक्रिया कशी घडवावी याचे मार्गदर्शन पुस्तकात आहे.

नवे प्रयोग व दृष्टिकोन:

डोसीबाई जीजीभॉय बालविहारने केलेले अनेक शैक्षणिक प्रयोग, उपक्रम, मुलांचे निरीक्षण, पालकांशी संवाद – हे सर्व अनुभव लेखांच्या स्वरूपात दिलेले आहेत. यातून इतर शिक्षकांना त्यांच्या वर्गखोल्यांत वापरता येतील असे अनेक उपयुक्त दृष्टिकोन मिळतात.

🔹 कोणासाठी उपयुक्त?

प्राथमिक शिक्षणात कार्यरत शिक्षक

शैक्षणिक धोरणकर्ते

बालविकासात रस असलेले विद्यार्थी व संशोधक

पालक, विशेषतः मातृशाळा किंवा अंगणवाड्यांशी संबंधित पालक

🔹 निष्कर्ष:

"शिकणारी शाळा बालरंग" हे पुस्तक म्हणजे बालकेंद्रित शिक्षणशास्त्राची जिवंत झलक आहे. शिक्षण क्षेत्रात मूलगामी बदल घडवण्यासाठी प्रेरणा देणारे आणि नव्या पिढीच्या शिक्षणासाठी दिशादर्शक ठरणारे हे पुस्तक प्रत्येक शाळेच्या ग्रंथालयात असायलाच हवे.

हवे असल्यास मी याचा मराठी भाषेत एक PowerPoint प्रस्तुती, बुक रिव्ह्यू किंवा संक्षिप्त सारांश सुद्धा तयार करून देऊ शकत

प्रकाशनाचा हेतू: मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी शिक्षणाच्या समजुतींमध्ये बदल घडवणारे कार्य

📘 पुस्तकाचा विस्तृत परिचय

‘शिकणारी शाळा बालरंग’ हे पुस्तक डोसीबाई जीजीभॉय बालविहर या मुंबईतील नावाजलेल्या शाळेतील प्रगत आणि अनुभवाधारित शिक्षणप्रक्रियेचा आहे. हे पुस्तक वैशाली रोडे यांनी संपादित केले असून, यामध्ये विविध शिक्षकांचे अनुभव, अभ्यासक्रम विकास, मुलांचे निरीक्षण, आणि पालक-संवाद यांचा समावेश आहे.

🎯 पुस्तकाची मध्यवर्ती संकल्पना

या पुस्तकाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे शिक्षण म्हणजे फक्त माहिती देणे नसून, ते अनुभव, प्रयोग, आणि संवादाच्या माध्यमातून होत असते ही संकल्पना रुजवणे. हे पुस्तक एक शाळा फक्त शिकवणारी नसून स्वतःही शिकणारी असू शकते, याचे सुंदर उदाहरण ठरते.

📚 मुख्य वैशिष्ट्ये

अनुभवाधारित शिक्षण (Experiential Learning):

मुलांना निरीक्षण, प्रयोग, आणि अभिव्यक्ती यांद्वारे शिकवले जाते. यामुळे केवळ माहिती नव्हे तर समज निर्माण होते.

शिक्षकांचे निरीक्षण आणि हस्तक्षेप:

शिक्षक केवळ माहिती देणारे नसून, ते मुलांचे निरीक्षक, सहप्रवासी, आणि मार्गदर्शक म्हणून कार्य करतात.

या पुस्तकाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे शिक्षण म्हणजे फक्त माहिती देणे नसून, ते अनुभव, प्रयोग, आणि संवादाच्या माध्यमातून होत असते ही संकल्पना रुजवणे. हे पुस्तक एक शाळा फक्त शिकवणारी नसून स्वतःही शिकणारी असू शकते, याचे सुंदर उदाहरण ठरते.

हे पुस्तक शिक्षणात ‘एकहाती शिक्षण’ नाकारून, ‘सह-अस्तित्वात शिक्षण’ कसे असावे हे शिकवते. शिक्षकांसाठी हे एक मार्गदर्शक आणि प्रेरणादायी साधन आहे.

शिकणारी शाळा बालरंग’ हे पुस्तक शिक्षणाच्या नव्या वाटा धुंडाळणाऱ्या सर्वांसाठी अनमोल ठेवा आहे. हे पुस्तक केवळ वाचावे असेच नाही, तर अनुभवावे, आत्मसात करावे आणि प्रत्यक्षात उतरवावे असे आहे.

शिकणारी शाळा बालरंग" हे पुस्तक म्हणजे बालकेंद्रित शिक्षणशास्त्राची जिवंत झलक आहे. शिक्षण क्षेत्रात मूलगामी बदल घडवण्यासाठी प्रेरणा देणारे आणि नव्या पिढीच्या शिक्षणासाठी दिशादर्शक ठरणारे हे पुस्तक प्रत्येक शाळेच्या ग्रंथालयात असायलाच हवे .

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा