पुस्तक क्र ८८ महासम्राज्ञी येसूबाई

 

वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- ८८

पुस्तकाचे नाव - महासम्राज्ञी येसूबाई

लेखकाचे नाव - शिवाजीराव शिर्के

प्रकाशन व आवृत्ती- नवीन प्रकाशन पुणे

पृष्ठे संख्या– २००

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ ३५०

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

८ ८||पुस्तक परिचय

महासम्राज्ञी येसूबाई

शिवाजीराव शिर्के

महासम्राज्ञी येसूबाई साहेब

येसूबाई धैर्यशील राणी रायगडची। शांत-संयमी स्नुषा असे जिजाऊंची ।।१।। 

महाराणी, महासम्राज्ञी तेजस शंभू छत्रपतीची महाराणी सखी राज्ञी जयती, संभाजी राजाची 

।।२।।

मृत्युलाही सामोरी जाणारा भ्रतार हा धन्य झाला येसूबाईने कळस किर्तीमान केला शिवशाहीतला ।।३।।

येसूबाई भोसले ह्या छत्रपती संभाजी महाराज यांच्या धर्मपत्नी होत्या आणि त्या मराठा साम्राज्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण स्त्री-चरित्र मानल्या जातात. त्यांचा जीवनप्रवास संघर्षमय, धैर्यशील आणि देशभक्तीने भरलेला होता.

येसूबाई यांचा जन्म सुमारे 1660 च्या दशकात झाला होता.

त्या मराठा सरदार पिलाजी राजे शिर्के यांच्या कन्या होत्या.

शिर्के कुटुंब हे मराठा साम्राज्याशी निष्ठावान आणि शक्तिशाली कुटुंब होते.

येसूबाई यांचा विवाह छत्रपती संभाजी महाराजांशी झाला.

या विवाहातून त्यांना एक पुत्र झाला — श्रीमंत राजाराम महाराज यांचे सावत्र भाऊ — शिवाजी महाराजांचा नातू श्री. शाहू महाराज (शहाजी/शंभू राजे).

1689 मध्ये संभाजी महाराज मुघल सम्राट औरंगजेबाच्या तावडीत सापडले आणि त्यांची अत्यंत क्रूरपणे हत्या झाली.

त्यानंतर येसूबाई आणि त्यांचा मुलगा शाहू हे मुघलांच्या ताब्यात गेले.

कठोर बंदिवास १७ वर्षे त्यांनी सहन केला. येसूबाई यांनी शाहू महाराजाला सांभाळले, शिक्षित केले आणि त्यांच्यामध्ये राज्यकारभाराचे गुण बाणवले.

1707 मध्ये औरंगजेबाचा मृत्यू झाल्यावर शाहू महाराजांना मुघलांनी मुक्त केले.

येसूबाईही त्यांच्यासोबत मुक्त झाल्या.

शाहू महाराजांनी पुढे मराठा साम्राज्य पुन्हा एकत्र केले आणि एक सशक्त नेतृत्व दिले, ज्यामध्ये येसूबाईंचा फार मोठा वाटा होता.

धैर्य: बंदिवासातही खचून न जाता त्यांनी आपला मुलगा राष्ट्रासाठी तयार केला.

प्रज्ञा: संकटसमयी त्यांनी राजकीय समजूतदारी आणि शौर्य दाखवले.

कर्तव्यपरायणता: महाराजांच्या निधनानंतरही त्यांनी आपले कर्तव्य सोडले नाही.

महाराणी येसूबाई म्हणजे मराठा इतिहासातील शांत तेजाचा सूर्य, जिने दुःखाच्या काळोखालाही आपल्या कर्तव्याच्या किरणांनी उजळून टाकले. त्या होत्या संभाजी महाराजांच्या धर्मपत्नी, पण त्यांची ओळख केवळ महाराणी म्हणून नव्हे, तर धैर्यव्रती स्त्री, राष्ट्रमातेचे प्रतीक आणि मातृत्वाच्या उंच शिखरावर विराजमान एक तेजस्विनी अशी आहे.

मोगलांच्या अंधारकोठड्यांतील बंदिवासातही, त्यांनी शाहू महाराजांसारखा सूर्य घडवला. त्यांचा आवाज नव्हता रणभूमीवर, पण त्यांची निःशब्द संघर्षगाथा प्रत्येक स्वाभिमानी मराठ्याच्या हृदयात गूंजते.

त्यांच्या डोळ्यांत दुःखाचे सागर असले तरी शब्दांमध्ये तेजाचा किनारा होता. त्या सौम्यतेचा साज ल्यालेल्या सिंहिणी होत्या – जी दैन्य झुगारून निर्धाराचा पोशाख परिधान करून इतिहासात व झाली.

ती जणू स्थैर्याची साक्षात मूर्ती, सिंहगर्जनेआधीची शांतता होती.

ती एक गूढ ग्रंथ होती – जी वेदनेच्या अक्षरांनी, आणि धैर्याच्या शाईने लिहिली गेली.

ती दु:खाच्या वाळवंटात फुललेली कणखर कमळ होती.

राजमातृत्वाची दिव्य छाया, जी इतिहासाच्या आकाशात तळपणारा ध्रुवतारा झाली.

ती जणू स्थैर्याची साक्षात मूर्ती, सिंहगर्जनेआधीची शांतता होती.

ती एक गूढ ग्रंथ होती – जी वेदनेच्या अक्षरांनी, आणि धैर्याच्या शाईने लिहिली गेली.

ती दु:खाच्या वाळवंटात फुललेली कणखर कमळ होती.

राजमातृत्वाची दिव्य छाया, जी इतिहासाच्या आकाशात तळपणारा ध्रुवतारा झाली.

सतीच्या तेजाने उजळलेली, पतिव्रतेच्या निष्ठेने झळाळलेली आणि मातृत्वाच्या प्रेमाने भारलेली अशी येसूबाई म्हणजे एक दिव्य तेजाचा दीप! ती केवळ राणी नव्हती, ती होती मराठा साम्राज्याच्या भविष्याची शांत, पण भक्कम पाया. संकटांच्या गर्जनातही न डगमगता, धैर्य आणि संयम यांचे मूक उदाहरण ठरलेली ती एक वीरपत्नी होती.

संभाजी महाराजांच्या बलिदानानंतर, ज्या धैर्याने तिने राजकुमार शाहूंना जपले, ते कोणत्याही सिंहिणीलाही लाजवेल असे होते. तिच्या डोळ्यांतून दुःख ओघळले, पण मनगटातली ताकद कधीच ढळली नाही. ती होती एक अशी सती माता, जिने इतिहासाच्या रक्तरंजित पानांवर आपले नाव नाजूक पण अढळ अक्षरांनी कोरले.

महासम्राज्ञी राणी येसूबाई यांना माझे त्रिवार वंदन आणि मानाचा मुजरा 🙏🙂  

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा