पुस्तक नं ९१ बलुतं

 

वाचनसाखळी समूह महाराष्ट्र राज्य

पुस्तक परिचयकर्ता- सौ अंजली शशिकांत गोडसे शिर्के मर्ढे सातारा

पुस्तक परिचय क्रमांक- ९१

पुस्तकाचे नाव - बलुत

लेखकाचे नाव - दया पवार

प्रकाशन व आवृत्ती- ग्रंथाली प्रकाशन मुंबई

पृष्ठे संख्या– १९२

किंमत /स्वागत मूल्य-- ₹ १००

📖✒️📚📚📚📚📚📚📚📚📚

९१||पुस्तक परिचय

बलुत

दया पवार

दया पवार लिखित बलुतं हे मराठी साहित्यातील पहिले दलित आत्मकथन मानले जाते. १९७८ साली प्रकाशित झालेले हे पुस्तक केवळ एका व्यक्तीचे जीवनवर्णन नसून, ते संपूर्ण दलित समाजाच्या वेदना, संघर्ष आणि आत्मभानाचे प्रतिबिंब आहे .

बलुतं" हा शब्द पारंपरिक ग्रामीण व्यवस्थेत दलितांना त्यांच्या सेवांच्या मोबदल्यात मिळणाऱ्या अन्नधान्याच्या वाट्याला संदर्भित करतो. दया पवारांनी या शब्दाचा वापर करून दलितांच्या शोषणाची, उपेक्षेची आणि सामाजिक अन्यायाची कथा उलगडली आहे. या आत्मकथनात, 'बलुतं' हे केवळ आर्थिक देवाणघेवाणीचे प्रतीक न राहता, दलितांच्या सामाजिक स्थितीचे प्रतीक बनते.

सामाजिक वास्तवाचे प्रखर चित्रण: पवार यांनी आपल्या बालपणापासून ते प्रौढत्वापर्यंतच्या जीवनातील अनुभवांद्वारे दलित समाजाच्या दैनंदिन जीवनातील दुःख, अन्याय आणि संघर्ष यांचे वास्तववादी चित्रण केले आहे.

भाषेची साधेपणा आणि प्रभावी शैली: लेखनशैली साधी, ओघवती आणि अनलंकृत असून, ती वाचकाला थेट भिडते. कधी कधी ही भाषा काव्यात्म वळणही घेते. 

व्यक्तिगत आणि सामाजिक अनुभवांचे मिश्रण: पुस्तकात दगडू (दया पवारांचे बालपणीचे नाव) या पात्राच्या माध्यमातून त्यांच्या वैयक्तिक अनुभवांसह, दलित समाजाच्या सामूहिक अनुभवांचेही चित्रण आहे.

आईचे कष्ट: पवारांच्या आईने त्यांच्या जीवनात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. तिच्या कष्टांची आणि संघर्षांची कथा पुस्तकात प्रभावीपणे मांडली आहे. उदाहरणार्थ, पवार लिहितात, "लेका, तुझ्या आधी दहा पंधरा लेकरं माती आड लोटली... लेकरू जगेना... तवा कुणी तरी म्हंगाल का 'दगड धोंडा' नाव ठिवा... लेकरू जगेल."

मुंबईतील अनुभव: कामाठीपुऱ्यातील वास्तव्यात, पवारांनी दलितांच्या भयावह जीवनाचे चित्रण केले आहे. सट्टा, बेटिंग, दारूच्या भट्ट्या, जुगाराचे अड्डे आणि सेक्सची चर्चा या सर्व गोष्टींचे वर्णन त्यांनी केले आहे.

दया पवार यांना त्यांच्या साहित्यसेवेबद्दल भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.

बलुतं चे अनेक भारतीय भाषांमध्ये तसेच इंग्रजी, फ्रेंच आणि जर्मन भाषांमध्ये भाषांतर झाले आहे. हे आत्मकथन मराठी दलित साहित्याच्या पायाभूत ग्रंथांपैकी एक मानले जाते आणि त्याने पुढील अनेक दलित आत्मकथनांना प्रेरणा दिली आहे.

बलुतं हे केवळ आत्मकथन नसून, ते दलित समाजाच्या वेदना, संघर्ष आणि आत्मभानाचे प्रतिबिंब आहे. दया पवारांनी आपल्या व्यक्तिगत अनुभवांच्या माध्यमातून संपूर्ण समाजाच्या व्यथा मांडल्या आहेत. हे पुस्तक मराठी साहित्यातील एक महत्त्वपूर्ण मैलाचा दगड आहे.

☘️🍂☘️🍂☘️🍂☘️🍂🌾🎋🌾

          

सौ . अंजली शशिकांत गोडसे (शिर्के )

मु.पो मर्ढे ता . जि सातारा